Piramide van Lencioni: bouwen aan sterke en veerkrachtige teams
De piramide van Lencioni is een krachtig model dat laat zien waarom sommige teams excelleren en andere vastlopen in conflicten, wantrouwen of inefficiëntie. Het model, ontwikkeld door Patrick Lencioni, beschrijft vijf veelvoorkomende “dysfuncties” die de samenwerking en prestaties van teams ondermijnen. Voor ondernemers, managers en leidinggevenden biedt de piramide een helder raamwerk om systematisch te werken aan sterke, gezonde en resultaatgerichte teams.
In dit artikel gaan we dieper in op de verschillende lagen van de piramide, maar ook op hoe je het model praktisch kunt toepassen in jouw organisatie. Daarnaast delen we inzichten die je niet in ieder standaardstuk tegenkomt, zodat je met de piramide van Lencioni niet alleen de theorie kent, maar ook echte stappen kunt zetten.
Wat is de piramide van Lencioni
De piramide van Lencioni laat zien hoe teams stap voor stap groeien richting optimale prestaties. Het model kent vijf lagen:
Gebrek aan vertrouwen
Angst voor conflict
Gebrek aan betrokkenheid
Vermijden van verantwoordelijkheid
Onvoldoende focus op resultaten
Elke laag bouwt voort op de vorige. Wanneer het fundament niet stevig is, zal het team nooit stabiel functioneren. Het model werkt dus als een spiegel: je ziet waar jouw team nu staat en welke laag versterkt moet worden.
Lees ook deze artikelen
Vertrouwen als fundament
De basis van de piramide van Lencioni is vertrouwen. Zonder vertrouwen durven teamleden zich niet kwetsbaar op te stellen. Dat betekent dat fouten verborgen blijven, dat men elkaar niet om hulp vraagt en dat samenwerking oppervlakkig blijft.
Praktische tips:
Start vergaderingen af en toe met persoonlijke check-ins om elkaar beter te leren kennen.
Deel als leidinggevende ook eigen fouten of uitdagingen; dit geeft het team toestemming om hetzelfde te doen.
Creëer een omgeving waar feedback geven en ontvangen normaal is.
Wat vaak vergeten wordt, is dat vertrouwen niet alleen gaat om het persoonlijk vlak, maar ook om het vertrouwen in elkaars competenties. Het erkennen van elkaars expertise geeft rust en versterkt de samenwerking.
Waarom conflict nodig is
De tweede laag van de piramide van Lencioni is gezond conflict. In veel organisaties wordt conflict gezien als iets dat vermeden moet worden. Toch is het juist essentieel voor groei. Constructieve discussie zorgt ervoor dat ideeën worden getoetst, verschillende perspectieven aan bod komen en beslissingen sterker worden.
Een team zonder conflict kiest vaak voor schijnharmonie: men knikt mee, maar denkt er het zijne van. Het gevolg is dat beslissingen later worden ondermijnd of niet gedragen.
Zo stimuleer je gezond conflict:
Stel duidelijke spelregels op voor discussies, zoals luisteren zonder te onderbreken.
Benoem het verschil tussen aanvallen van een idee en aanvallen van een persoon.
Gebruik een neutrale facilitator bij lastige gesprekken om escalatie te voorkomen.
Betrokkenheid creëren in het team
De derde laag van de piramide van Lencioni draait om betrokkenheid. Zelfs als een besluit niet unaniem is, moeten teamleden zich eraan committeren. Zonder betrokkenheid blijft besluitvorming vaag en schuift iedereen verantwoordelijkheid van zich af.
Een valkuil die vaak voorkomt, is dat beslissingen niet helder worden gecommuniceerd. Hierdoor denkt iedereen iets anders afgesproken te hebben.
Tips voor meer betrokkenheid:
Sluit elke vergadering af met een samenvatting van de gemaakte afspraken.
Vraag actief of iedereen kan leven met de gekozen richting, ook al is het niet hun eerste voorkeur.
Maak afspraken zichtbaar, bijvoorbeeld op een gedeeld bord of digitaal platform.
Bij ZakelijkPlus.nl zien we vaak dat juist dit punt ondernemers veel tijd kost. Door duidelijke afspraken en commitment ontstaat er echter veel minder ruis en frustratie.
"Geef bij het werken met de piramide niet te snel op; het bouwen van vertrouwen kost tijd, maar zonder dat fundament zakt alles erboven in."
Verantwoordelijkheid nemen en geven
De vierde laag van de piramide van Lencioni gaat over verantwoordelijkheid. Dit betekent dat teamleden elkaar aanspreken op gedrag en resultaten. Niet alleen de leidinggevende, maar iedereen in het team draagt verantwoordelijkheid.
Dit is vaak het lastigste onderdeel, omdat het direct vraagt om een cultuur van openheid en respect. Toch levert het veel op: verantwoordelijkheidsgevoel zorgt voor meer discipline, hogere kwaliteit en wederzijds respect.
Praktische stappen:
Werk met gezamenlijke doelen zodat verantwoordelijkheid gedeeld wordt.
Spreek elkaar niet alleen aan bij fouten, maar ook bij het niet nakomen van kleine afspraken.
Benoem verantwoordelijkheden duidelijk bij elk project.
Een interessant inzicht: hoe hoger de onderlinge betrokkenheid en het vertrouwen, hoe makkelijker het wordt om elkaar aan te spreken.
Resultaten als gezamenlijke top van de piramide
De bovenste laag van de piramide van Lencioni is focus op resultaten. Hier draait het om de gezamenlijke prestaties van het team, niet om individuele belangen of ego’s.
Wanneer teamleden hun eigen doelen belangrijker maken dan de gezamenlijke resultaten, komt de samenwerking onder druk. Denk aan een medewerker die vooral bezig is met carrièrestappen of een afdeling die enkel kijkt naar eigen targets.
Zo houd je focus op resultaten:
Maak resultaten meetbaar en zichtbaar voor iedereen.
Vier behaalde doelen samen, zodat succes collectief wordt ervaren.
Zorg dat individuele bonussen of beloningen niet botsen met teamdoelen.
Wat ondernemers extra uit de piramide van Lencioni kunnen halen
Voor leidinggevenden en ondernemers is de piramide van Lencioni meer dan een theoretisch model. Het is een praktische tool om:
Teams te analyseren en verbeterpunten concreet te maken.
Cultuur te veranderen zonder direct te grijpen naar dure reorganisaties.
Groei duurzaam te maken doordat de basis stevig is.
Veel ondernemers vergeten dat investeren in teamontwikkeling vaak meer rendement oplevert dan investeren in nieuwe systemen of marketing. Een sterk team kan bergen verzetten, zelfs met beperkte middelen.
Lees ook deze artikelen
Voorbeelden van toepassing in de praktijk
Een aantal scenario’s waarin de piramide van Lencioni effectief kan zijn:
Snelle groei: bij een bedrijf dat in korte tijd veel nieuwe mensen aanneemt, helpt de piramide om vertrouwen en structuur te behouden.
Overname of fusie: wanneer teams met verschillende culturen moeten samenwerken, biedt het model een gemeenschappelijke taal.
Projectteams: bij tijdelijke samenwerkingen geeft het model houvast om snel tot resultaten te komen.
Bij ZakelijkPlus.nl hebben we ondernemers gezien die dankzij de piramide niet alleen betere resultaten boekten, maar ook het werkplezier in hun teams herstelden.
Extra inzichten die vaak vergeten worden
Veel artikelen over de piramide van Lencioni blijven hangen bij de theorie. Toch zijn er enkele minder bekende inzichten die het verschil maken:
Cyclisch proces: je doorloopt de piramide nooit één keer; teams moeten continu terug naar de basis om vertrouwen te onderhouden.
Leiderschap als voorbeeld: de leidinggevende moet zichtbaar kwetsbaarheid tonen, anders werkt het model niet.
Niet elk team hoeft perfect te zijn: sommige teams functioneren goed genoeg met kleine tekortkomingen, zolang de resultaten er niet onder lijden.
Praktisch stappenplan om vandaag te starten
Wil je de piramide van Lencioni toepassen? Volg dit stappenplan:
Analyseer je team: bespreek openlijk waar de meeste uitdagingen liggen.
Werk laag voor laag: begin altijd bij vertrouwen en ga pas verder als dit voldoende aanwezig is.
Creëer ritme: plan vaste momenten in voor reflectie, zoals kwartaalgesprekken of teamdagen.
Meet voortgang: gebruik teamfeedback of enquêtes om te zien of je stappen vooruit zet.
Blijf investeren: teamontwikkeling is geen project met een einddatum, maar een doorlopend proces.
De piramide van Lencioni biedt een heldere route naar sterkere teams, betere resultaten en meer werkplezier. Het vraagt om geduld en volharding, maar levert uiteindelijk een organisatie op die duurzaam groeit.
Franca Visser
Franca Visser is een ervaren schrijver en expert op het gebied van bedrijfsvoering en digitale innovatie. Als vaste auteur voor ConnectZakelijk.nl deelt zij inzichten over ondernemerschap, technologische ontwikkelingen en strategisch leiderschap. Met een heldere schrijfstijl en praktische benadering ondersteunt ze professionals en organisaties bij het maken van toekomstgerichte keuzes in een dynamisch zakelijk landschap.