SWOT analyse maken: scherpe inzichten voor strategische beslissingen
Een SWOT analyse maken lijkt op het eerste gezicht eenvoudig: je benoemt je sterke en zwakke punten, kijkt naar kansen en bedreigingen, en klaar. Maar wie het goed wil doen – en dat is essentieel voor ondernemers en leidinggevenden – weet dat een échte SWOT veel meer is dan een invuloefening. Het is een strategisch instrument dat alleen werkt als je bereid bent om scherp te kijken, kritisch te denken én keuzes te maken.
In dit artikel duiken we in hoe je een SWOT analyse maakt die meer oplevert dan een lijstje in een vergaderstuk. We bespreken hoe je relevante input verzamelt, valkuilen vermijdt en vooral: hoe je de analyse vertaalt naar actie die er in de praktijk toe doet.
Waarom een SWOT analyse maken meer is dan een format invullen
De kracht van een SWOT zit niet in het model, maar in de manier waarop het wordt toegepast. Veel analyses blijven steken in open deuren (“we zijn klantgericht”) of vage bedreigingen (“de markt verandert”). Het resultaat is een oppervlakkig overzicht waar niemand iets mee doet.
Een effectieve SWOT-analyse:
Is gebaseerd op actuele en specifieke informatie
Wordt objectief uitgevoerd, bij voorkeur met input van meerdere mensen
Verbindt interne factoren (Strengths, Weaknesses) aan externe ontwikkelingen (Opportunities, Threats)
Stuurt keuzes aan: je weet na afloop waar je op moet inzetten, waar je moet bijsturen en wat je moet vermijden
Voor ondernemers is dit essentieel. In plaats van te vertrouwen op gevoel of aannames, helpt een scherpe SWOT om prioriteiten te stellen, middelen te richten en koers te bepalen.
Lees ook deze artikelen
Hoe je een SWOT analyse maakt die echt iets oplevert
Het begint allemaal met het juiste uitgangspunt. Wat wil je analyseren? Je hele bedrijf? Een productlijn? Een specifieke markt? Door vooraf het onderwerp scherp af te bakenen, voorkom je dat je analyse te vaag wordt.
Daarna werk je systematisch vier kwadranten uit:
Strengths (Sterktes) – waar ben je aantoonbaar goed in? Denk aan unieke kennis, sterke klantrelaties, schaalvoordelen, technologie, cultuur.
Weaknesses (Zwaktes) – wat beperkt je groei of effectiviteit? Kijk naar processen, afhankelijkheden, achterstanden, beperkte capaciteit of lage marges.
Opportunities (Kansen) – wat speelt er in de markt, technologie of regelgeving waar jij op kunt inspelen?
Threats (Bedreigingen) – welke externe factoren kunnen je plan of voortbestaan in gevaar brengen? Denk aan nieuwe concurrentie, prijsdruk, veranderend klantgedrag.
Belangrijk: verzamel input via meerdere invalshoeken. Interview klanten, laat medewerkers meedenken, gebruik klantdata, en kijk naar trends buiten je sector. Hoe breder en dieper de input, hoe scherper de uitkomsten.
SWOT analyse maken met interne én externe bronnen
Waar veel analyses misgaan, is het negeren van externe realiteit of interne blinde vlekken. Daarom is het belangrijk om je SWOT te baseren op feitelijke gegevens en feedback.
Enkele waardevolle bronnen:
Interne rapportages: marges, levertijden, klanttevredenheid, verloopcijfers
Sales- en supportgesprekken: waar lopen klanten tegenaan?
Concurrentieanalyse: hoe positioneren anderen zich? Waar zijn zij kwetsbaar?
Marktonderzoek: welke trends zie je opkomen? Wat verandert er in regelgeving of technologie?
Feedback uit evaluaties of exitgesprekken: vaak een goudmijn aan eerlijke input
Door zowel kwantitatieve als kwalitatieve gegevens te combineren, voorkom je dat je SWOT gebaseerd is op aannames of politiek gekleurde meningen.
Gebruik bij het maken van je SWOT ook feedback van klanten of leveranciers – vaak benoemen zij precies wat intern nog onzichtbaar is.
Valkuilen bij een SWOT analyse maken
Een SWOT is een krachtig hulpmiddel, maar alleen als het juist wordt uitgevoerd. Enkele veelgemaakte fouten:
Te abstracte formuleringen – zoals “we zijn innovatief” of “de economie verandert”. Maak zaken concreet en toetsbaar.
Verwarren van sterkte met kans – intern is niet extern. Een goed team is een sterkte, niet een kans.
Geen prioritering – een lijst met twintig items per vakje geeft geen richting. Kies de belangrijkste drie tot vijf per categorie.
Geen vervolgactie – SWOT afgerond, en dan? Zonder actieplan is het een papieren exercitie.
Vooral dat laatste is cruciaal: een SWOT is geen doel op zich. Het is een middel om keuzes te maken, scenario’s te toetsen en beweging in je organisatie te krijgen.
Wat je SWOT pas echt waardevol maakt: confrontatiematrix
Een techniek die zelden gebruikt wordt, maar enorme waarde toevoegt aan een SWOT analyse, is de confrontatiematrix. Daarmee leg je de interne factoren (sterktes en zwaktes) langs de externe factoren (kansen en bedreigingen), om te komen tot vier soorten strategieën:
Groeistrategieën – waar kun je sterktes gebruiken om kansen te benutten?
Verdedigingsstrategieën – welke sterktes helpen je om bedreigingen te neutraliseren?
Verbeterstrategieën – welke zwaktes moet je oplossen om kansen niet mis te lopen?
Vermijdingsstrategieën – waar snijdt een zwakte je mogelijkheden af bij bedreigingen?
Door deze matrix in te vullen, dwing je jezelf om gericht te denken in keuzes en acties. Dat maakt je SWOT concreet én bruikbaar in de praktijk.
Lees ook deze artikelen
SWOT analyse maken voor verschillende onderdelen van je bedrijf
Een SWOT hoeft niet alleen op bedrijfsniveau gemaakt te worden. Juist als je kijkt naar specifieke onderdelen, wordt de analyse scherper. Denk aan:
Marketingstrategie: waar liggen unieke kansen in positionering, klantsegmenten of kanalen?
HR-beleid: wat zijn sterke en zwakke kanten in je teamstructuur of cultuur?
Productontwikkeling: hoe competitief is je aanbod en waar zit innovatiekracht of risico?
IT en processen: hoe toekomstbestendig zijn je systemen en waar zit technische schuld?
Door verschillende deelanalyses te maken en die later te verbinden, ontstaat een integraal beeld van je organisatie – en dus betere besluitvorming.
SWOT gebruiken in je groeistrategie
Voor ondernemers die willen groeien, is een SWOT analyse een essentieel beginpunt. Het laat zien of je fundament sterk genoeg is, waar je investeringen het meeste rendement opleveren, en waar je strategisch moet bijsturen.
Stel jezelf na afloop van de SWOT de volgende vragen:
Welke sterkte kunnen we uitbouwen tot onderscheidend vermogen?
Welke zwakte moeten we als eerste aanpakken om risico’s te beperken?
Welke kans levert bij benutting het meeste op voor onze missie?
Welke bedreiging is het meest urgent, en hoe wapenen we ons daartegen?
Maak vervolgens een concrete roadmap, met acties, verantwoordelijken en meetpunten. Zo wordt de analyse niet alleen inzichtgevend, maar ook richtinggevend.
SWOT analyse maken met je team: zo haal je meer op tafel
Hoewel een SWOT vaak op directieniveau wordt besproken, is het waardevol om ook teams te betrekken. Niet alleen voor draagvlak, maar ook voor betere inzichten. Medewerkers zien dingen die hoger in de organisatie vaak gemist worden.
Effectieve manieren om het team te betrekken:
Werk met interactieve sessies, zoals whiteboard-oefeningen of digitale canvassen
Laat medewerkers anoniem input aanleveren – zeker bij zwaktes of bedreigingen
Gebruik stemrondes om te prioriteren welke punten het belangrijkst zijn
Koppel uitkomsten aan concrete voorstellen, zodat er energie ontstaat
Een bijkomend voordeel: het versterkt het eigenaarschap en zorgt voor betere implementatie van de actiepunten.
SWOT combineren met andere modellen
De kracht van de SWOT neemt toe als je het koppelt aan andere denkkaders. Enkele voorbeelden:
Business Model Canvas – toets je verdienmodel aan je sterktes en zwaktes
PESTEL-analyse – verdiept de externe kant van je SWOT: politieke, economische, sociale, technologische, ecologische en juridische factoren
Porter’s Vijfkrachtenmodel – breng je concurrentiedynamiek in kaart en leg het naast je kansen/bedreigingen
Customer Journey Mapping – ontdek waar je sterke en zwakke punten het meest zichtbaar zijn voor je klant
Door verschillende invalshoeken te combineren, voorkom je blinde vlekken en bouw je een vollediger en scherper beeld.
Franca Visser
Franca Visser is een ervaren schrijver en expert op het gebied van bedrijfsvoering en digitale innovatie. Als vaste auteur voor ConnectZakelijk.nl deelt zij inzichten over ondernemerschap, technologische ontwikkelingen en strategisch leiderschap. Met een heldere schrijfstijl en praktische benadering ondersteunt ze professionals en organisaties bij het maken van toekomstgerichte keuzes in een dynamisch zakelijk landschap.