Wat is een zakelijke rente en hoe bepaal je of die eerlijk en marktconform is
De term zakelijke rente duikt regelmatig op bij financieringen, leningen binnen een onderneming of tussen privé en zakelijk vermogen. Toch is het begrip voor veel ondernemers minder duidelijk dan het lijkt. Wat is een zakelijke rente precies, waarom is het zo belangrijk om die correct te bepalen, en wat kan er misgaan als je dat niet doet? In dit artikel gaan we dieper in op de betekenis, toepassing en strategische kanten van de zakelijke rente. We bieden daarnaast inzichten die verder gaan dan de standaarddefinities op financiële websites.
Wat is een zakelijke rente eigenlijk?
Een zakelijke rente is het rentepercentage dat twee onafhankelijke partijen onder normale marktomstandigheden met elkaar zouden afspreken bij een lening of krediet. Het is dus de rente die “redelijk” is in het economische verkeer.
De term wordt vooral gebruikt in situaties waarin er een relatie is tussen de geldverstrekker en -nemer — bijvoorbeeld:
Een ondernemer die geld leent van of aan zijn eigen bv.
Een lening tussen familieleden, waarbij de lening zakelijk verantwoord moet zijn.
Een dga (directeur-grootaandeelhouder) die privévermogen uitleent aan zijn onderneming.
De Belastingdienst kijkt kritisch naar zulke transacties, omdat ze in theorie gebruikt kunnen worden om belasting te ontwijken (bijvoorbeeld door te hoge of te lage rente af te spreken). Daarom is het belangrijk dat de rente “at arm’s length” is — oftewel: alsof de lening is afgesloten met een onafhankelijke derde partij, zoals een bank.
Waarom de zakelijke rente cruciaal is voor ondernemers
De zakelijke rente is meer dan een boekhoudkundig detail. Ze speelt een sleutelrol in zowel fiscale als financiële zin.
1. Fiscale rechtvaardigheid
Als je een rentepercentage hanteert dat te laag is, kan de Belastingdienst oordelen dat er sprake is van een verkapte schenking of een niet-zakelijke lening. Dat kan leiden tot correcties, navorderingen of zelfs boetes. Een te hoge rente kan juist leiden tot onterechte aftrekposten of winstverschuiving.
2. Financiële gezondheid van de onderneming
Een juiste rente zorgt voor een realistisch beeld van de rentelasten, kasstromen en winstgevendheid. Een onderneming die zichzelf een onrealistisch lage rente oplegt, lijkt financieel gezonder dan ze werkelijk is — iets wat later problemen kan veroorzaken bij kredietaanvragen of investeringsbeslissingen.
3. Vertrouwen bij stakeholders
Banken, aandeelhouders en investeerders willen kunnen vertrouwen op je cijfers. Een lening met een niet-marktconforme rente roept vragen op over de betrouwbaarheid van je financiële beleid.
Bij ConnectZakelijk.nl merken we dat ondernemers die hun rentebeleid goed documenteren niet alleen fiscaal sterker staan, maar ook meer vertrouwen wekken bij financiers.
Lees ook deze artikelen
Hoe wordt de zakelijke rente bepaald?
Het bepalen van een zakelijke rente is geen gokwerk; het vraagt om analyse en onderbouwing. De Belastingdienst hanteert geen vaste formule, maar kijkt naar een combinatie van factoren:
1. Risicoprofiel van de lening
De belangrijkste factor is het risico dat de geldverstrekker loopt. Hoe groter het risico, hoe hoger de rente hoort te zijn. Zaken die hierbij meespelen zijn:
De financiële gezondheid van de lener.
De zekerheden (zoals onderpand).
De looptijd van de lening.
De mate van achterstelling (heeft de lening voorrang of juist niet bij faillissement?).
2. Vergelijkbare marktleningen
Een goede vuistregel is: wat zou een bank vragen voor een vergelijkbare lening? Je kunt dit onderzoeken door te kijken naar banktarieven of door offertes aan te vragen.
3. Inflatie en economische context
Een zakelijke rente in 2025 zal anders zijn dan in 2020, simpelweg omdat de marktrente (zoals de Euribor of de rente van de Europese Centrale Bank) is gestegen. Ondernemers die oude rentepercentages blijven hanteren, lopen het risico dat hun lening niet langer marktconform is.
4. Looptijd en aflossingsvorm
Een lening met een lange looptijd kent meer risico dan een kortlopende lening. Daarom hoort bij langere looptijden doorgaans een hogere rente.
Zakelijke rente tussen bv en dga: veelgemaakte fouten
Een van de meest gevoelige onderwerpen is de rente op leningen tussen de bv en de dga. Hier worden regelmatig fouten gemaakt die later kostbaar blijken.
1. Geen schriftelijke overeenkomst
Veel dga’s storten geld in hun bv zonder een leningsovereenkomst op te stellen. Fiscaal gezien kan dat worden beschouwd als eigen vermogen, waardoor de rente niet aftrekbaar is. Leg daarom altijd schriftelijk vast wat de voorwaarden zijn, inclusief rentepercentage en aflossingsschema.
2. Onrealistische rentepercentages
Een rente van 1% op een risicovolle lening aan een startende bv is niet verdedigbaar. Maar een rente van 10% op een stabiele, winstgevende onderneming evenmin. Beide situaties kunnen leiden tot correcties door de Belastingdienst.
3. Geen aanpassing bij veranderde marktomstandigheden
De zakelijke rente is geen statisch cijfer. Als de marktrente stijgt of daalt, kan het verstandig zijn om het rentepercentage te herzien. Documenteer altijd waarom je dit doet.
4. Vergeten van zekerheden
Een lening zonder zekerheden (zoals pandrecht of borgstelling) wordt fiscaal gezien als risicovoller, en hoort dus een hogere rente te hebben.
"Een zakelijke rente is niet alleen een percentage, maar een weerspiegeling van professioneel ondernemerschap — wie dat begrijpt, voorkomt discussies en versterkt zijn geloofwaardigheid bij elke financiële partner."
Hoe bepaal je zelf of jouw rente zakelijk is?
Er zijn een paar praktische manieren om te toetsen of je rentepercentage zakelijk is.
1. Vergelijk met banktarieven
Kijk naar wat commerciële banken aanbieden voor vergelijkbare leningen in omvang, risico en looptijd. Gebruik daarvoor openbare rentetarieven of vraag een offerte aan, puur ter referentie.
2. Gebruik de “rentebox” van de Belastingdienst
Hoewel er geen officiële tool is, publiceert de Belastingdienst regelmatig richtlijnen of voorbeelden van rentepercentages voor bepaalde situaties. Deze kunnen houvast bieden.
3. Schakel een financieel adviseur in
Een accountant of adviseur kan een zogeheten “zakelijkheidstoets” uitvoeren, waarbij wordt gekeken of jouw lening voldoet aan de eisen van zakelijk handelen.
4. Documenteer je overwegingen
Het is niet alleen belangrijk dat de rente zakelijk is, maar dat je kunt aantonen waarom je tot dat percentage bent gekomen. Noteer de vergelijkingen, risico-inschattingen en marktreferenties in je administratie.
De invloed van economische schommelingen op de zakelijke rente
De afgelopen jaren hebben we grote renteverschillen gezien door economische ontwikkelingen. Waar in 2021 de rente historisch laag was (soms zelfs onder 2%), ligt de marktrente in 2025 bij veel bedrijfsleningen tussen de 6% en 9%.
Dit betekent dat veel ondernemers met oudere leningen een rente hanteren die niet meer marktconform is. De Belastingdienst kan dat opmerken bij een controle, zeker als de verschillen groot zijn.
Het is daarom slim om periodiek — bijvoorbeeld elk jaar bij het opstellen van de jaarrekening — te controleren of de gehanteerde rente nog past bij de actuele marktsituatie.
Wat is een zakelijke rente in het kader van investeringen?
Niet alleen bij leningen speelt de zakelijke rente een rol, maar ook bij investeringsbeslissingen. Wanneer je de rendementseis van een project bepaalt, gebruik je in feite een interne “zakelijke rente”.
Een ondernemer die zijn eigen geld investeert in een nieuw product of uitbreiding, moet zichzelf afvragen: welk rendement zou ik minimaal eisen als ik dit geld aan een ander zou uitlenen?
Dat percentage — vaak 6 tot 8% afhankelijk van risico en sector — is in wezen de interne zakelijke rente. Het helpt om te voorkomen dat je te veel investeert in projecten die onvoldoende opleveren ten opzichte van het risico.
Lees ook deze artikelen
De balans tussen zakelijkheid en strategie
Een interessante nuance: de zakelijke rente hoeft niet per se de laagst mogelijke rente te zijn. In sommige gevallen is het strategisch slim om een iets hogere rente te hanteren, bijvoorbeeld om geldstromen tussen bv’s fiscaal efficiënt te verdelen of om een interne lening aantrekkelijker te maken voor een investeerder.
Het belangrijkste is dat de rente verdedigbaar is. Dat betekent:
Onderbouwd met data of marktvergelijkingen.
Logisch binnen de financiële structuur van de onderneming.
Niet bedoeld om belasting te ontwijken, maar om risico en rendement eerlijk te verdelen.
Fiscale risico’s bij een niet-zakelijke rente
De gevolgen van een onjuiste rente kunnen groter zijn dan veel ondernemers beseffen.
Te lage rente: de Belastingdienst kan de lening beschouwen als een schenking of informele kapitaalstorting. De rente is dan niet aftrekbaar en kan leiden tot correcties.
Te hoge rente: de fiscus kan het meerdere zien als winstuitdeling, met bijtelling in box 2 (voor dga’s) of box 1.
Geen schriftelijke afspraken: de lening kan volledig worden afgekeurd, wat invloed heeft op de winstberekening en je fiscale positie.
Het is dus niet alleen een administratieve verplichting, maar een bescherming van je eigen financiële belangen.
Hoe vaak controleer je je zakelijke rente?
Idealiter evalueer je je rentebeleid jaarlijks, tegelijk met het afsluiten van de jaarrekening. Kijk naar:
Veranderingen in marktrente (zoals de ECB-rente of banktarieven).
De financiële situatie van de onderneming (meer of minder risico).
Eventuele wijzigingen in zekerheden of looptijden.
Veel ondernemers laten deze toets uitvoeren door hun accountant, zodat de Belastingdienst bij een controle direct kan zien dat de rente marktconform is vastgesteld.
Een zakelijke rente is maatwerk
De essentie van een zakelijke rente is eerlijkheid en transparantie. Geen twee ondernemingen zijn hetzelfde, en dus is er geen universeel rentepercentage dat voor iedereen geldt.
Door te kijken naar risico, zekerheden, looptijd en marktvergelijking, kun je een rente bepalen die zowel zakelijk als strategisch verstandig is. Dat is niet alleen belangrijk voor de Belastingdienst, maar ook voor je eigen bedrijfsvoering en groeiambities.
ConnectZakelijk.nl helpt ondernemers regelmatig bij het onderbouwen van hun financieringsstructuur — niet alleen om problemen te voorkomen, maar om kansen te benutten die ontstaan als je financiële positie stevig en goed onderbouwd is.
Franca Visser
Franca Visser is een ervaren schrijver en expert op het gebied van bedrijfsvoering en digitale innovatie. Als vaste auteur voor ConnectZakelijk.nl deelt zij inzichten over ondernemerschap, technologische ontwikkelingen en strategisch leiderschap. Met een heldere schrijfstijl en praktische benadering ondersteunt ze professionals en organisaties bij het maken van toekomstgerichte keuzes in een dynamisch zakelijk landschap.